Op 5 juli 2026 publiceerde Titastory een interview met KN Wattilete naar aanleiding van de excuses van de Nederlandse premier Rob Jetten aan de Molukse gemeenschap. Inmiddels is de website van Titastory opgeschort en is het interview niet meer via de oorspronkelijke bron toegankelijk. Om dit document te behouden, publiceren wij het hieronder integraal. Het verdwijnen van deze publicatie roept vragen op over de ruimte voor vrije meningsuiting en persvrijheid in Indonesië.
Nederland biedt excuses aan, RMS eist herziening van de geschiedenis
Exclusief interview van Titastory.id met de heer J.G. Wattilete, president van de regering van de Republiek Zuid-Maluku (RMS) in ballingschap
Door: Redactie titastory.id
Rotterdam, Nederland — De verontschuldiging van de Nederlandse premier Rob Jetten aan de Molukse gemeenschap tijdens de nationale herdenkingsdag van de Molukse bevolking op 21 juni 2026 was een van de belangrijkste momenten in de betrekkingen tussen Nederland en de Molukse bevolking in de afgelopen meer dan zeven decennia. In aanwezigheid van duizenden Molukkers in Rotterdam erkende Jetten dat de Nederlandse staat er niet in is geslaagd de voormalige KNIL-soldaten uit de Molukken en hun gezinnen eerlijk te behandelen na hun aankomst in Nederland in 1951. Hij noemde de onmenselijke ontslagen, de onderbrenging in ongeschikte kampen en de historische wonden die van generatie op generatie zijn doorgegeven.
Voor de regering van de Republiek Zuid-Molukken (RMS) in ballingschap wordt deze verontschuldiging echter gezien als een begin, niet als een einde, van de pogingen om de geschiedenis te ontrafelen die tot nu toe als onvolledig afgerond wordt beschouwd.
Voor de president van de RMS-regering in ballingschap, de heer Johannes Gerardus (J.G.) Wattilete, is de erkenning door Nederland van het leed van de Molukse bevolking in dat land inderdaad belangrijk. Volgens hem liggen de wortels van het probleem echter ver vóór het jaar 1951, namelijk in het dekolonisatieproces van Nederlands-Indië, de oprichting van de Oost-Indische Staat (NIT), de ontbinding van de Republiek van de Verenigde Staten van Indonesië (RIS), tot aan de uitroeping van de Republiek Zuid-Molukken op 25 april 1950 en de militaire operaties die daarop volgden.
Profiel van de geïnterviewde
Johannes Gerardus Wattilete is sinds 2010 president van de regering van de Republiek Zuid-Molukken (RMS) in ballingschap. Hij volgde de overleden Frans Tutuhatunewa op en is een van de belangrijkste figuren die de RMS-regering in de diaspora vertegenwoordigt.
Wattilete werd geboren in Bemmel, Nederland, als zoon van een vader van Molukse afkomst en een moeder met de Nederlandse nationaliteit. Hij studeerde rechten aan de Radboud Universiteit Nijmegen en is momenteel werkzaam als advocaat. Hij richtte het advocatenkantoor Wattilete Advocaten op, dat gevestigd is in Amsterdam.
Naast zijn beroep als advocaat staat Wattilete bekend als een actief voorvechter van zelfbeschikking, overgangsrecht en erkenning van de geschiedenis van de bevolking van de Molukken via diplomatie, juridische belangenbehartiging en internationale fora. Onder zijn leiding heeft de regering van de RMS in ballingschap haar toewijding bevestigd om de strijd op vreedzame wijze voort te zetten via dialoog, historisch onderzoek en internationale juridische mechanismen.
In zijn toespraak in Rotterdam benadrukte Wattilete dat de geschiedenis van het volk van de Molukken niet kan worden begrepen aan de hand van alleen het verhaal over de komst van ongeveer 12.000 voormalige KNIL-soldaten en hun gezinnen naar Nederland. Volgens hem moet die geschiedenis worden teruggevoerd tot de diverse politieke en internationale juridische beslissingen die gepaard gingen met het proces van soevereiniteitsoverdracht in 1949 en de verandering van de staatsinrichting in Indonesië in 1950.
Wattilete is ook van mening dat de vraag naar de politieke status van de Molukken, het recht op zelfbeschikking (right to self-determination) en de historische verantwoordelijkheid van zowel Nederland als Indonesië nog steeds openlijk besproken moet worden door middel van onafhankelijk onderzoek. Hij is van mening dat de geschiedenis niet mag blijven steken in het verhaal dat is gevormd door de partij die het conflict heeft gewonnen, maar getoetst moet worden aan de hand van academisch onderzoek, archiefmateriaal en het internationaal recht.
Anderzijds benadrukt hij dat de strijd van de RMS-regering momenteel via vreedzame, democratische en op het internationaal recht gebaseerde wegen wordt gevoerd. Voor hem vormen dialoog, onafhankelijk historisch onderzoek en eerbiediging van de mensenrechten een waardigere weg dan geweld.
In dit speciale interview kreeg Titastory.id de gelegenheid om een reeks vragen te stellen aan de heer J.G. Wattilete, president van de regering van de Republiek Zuid-Maluku (RMS) in ballingschap, via e-mail die op 27 juni 2026 naar zijn privéadres werd gestuurd. In zijn per e-mail verstuurde antwoorden ging Wattilete in op de betekenis van de verontschuldiging van de Nederlandse regering aan de Molukse gemeenschap, zijn visie op de historische gebeurtenissen van 25 april 1950, de relatie tussen Indonesië en de Molukken, de positie van de RMS te midden van de geopolitieke dynamiek in de Indo-Pacific regio, en zijn hoop dat de jonge generatie van de Molukken de geschiedenis van hun volk blijft kennen zonder de vreedzame weg als strijdprincipe te verlaten. Hieronder volgt het volledige fragment van het interview.
Titastory.id
De Nederlandse premier Rob Jetten heeft zijn excuses aangeboden aan de bevolking van de Molukken voor de manier waarop de Nederlandse overheid de eerste generatie Molukkers heeft behandeld die in 1951 in Nederland aankwam. Wat betekent deze verontschuldiging voor de regering van de RMS?
De heer J.G. Wattilete:
Allereerst waarderen wij het dat de Nederlandse regering eindelijk het onrecht erkent dat de eerste generatie Molukkers in Nederland heeft ondervonden. Een dergelijke erkenning had al lang geleden moeten plaatsvinden. Veel Molukse gezinnen hebben tientallen jaren geleefd met een historische last die nooit officieel door de staat is erkend.
Voor ons raakt deze verontschuldiging echter nog niet de kern van de zaak. De verontschuldiging heeft vooral betrekking op wat er gebeurde nadat de Molukse bevolking in 1951 in Nederland aankwam. De geschiedenis van het Molukse volk begon echter niet in Rotterdam of in de opvangkampen in Nederland.
Die geschiedenis begint in de Molukken zelf.
Daarom beschouwen wij deze verontschuldiging als een belangrijke eerste stap, maar niet als het einde van het proces van het zoeken naar de historische waarheid.
Titastory.id:
In uw toespraak in Rotterdam zei u dat de geschiedenis van de Molukken niet in 1951 begon. Wat bedoelt u met die uitspraak?
De heer J.G. Wattilete:
Veel mensen kennen de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland alleen vanuit het verhaal over de komst van de voormalige KNIL-soldaten en hun gezinnen in 1951. Maar daarvoor had zich al een reeks zeer bepalende politieke gebeurtenissen voorgedaan.
We moeten terugkijken naar het dekolonisatieproces van Nederlands-Indië, de oprichting van de Republiek van de Verenigde Staten van Indonesië, het bestaan van de Staat Oost-Indonesië, vervolgens de ontmanteling van die federale structuur, tot aan de uitroeping van de Republiek der Zuid-Molukken op 25 april 1950.
Titastory.id:
De Indonesische regering blijft de RMS tot op heden bestempelen als een separatistische beweging. Hoe reageert u op dat standpunt?
De heer J.G. Wattilete:
Wij begrijpen dat de Indonesische regering haar eigen historische visie heeft.
Vanuit ons standpunt geeft de term „separatistisch“ echter geen volledig beeld van de historische context.
Die term wekt de indruk alsof de Molukken ooit vrijwillig deel uitmaakten van de gevestigde unitaire staat Indonesië en vervolgens probeerden zich af te scheiden.
Terwijl op het moment dat de Republiek Zuid-Molukken op 25 april 1950 werd uitgeroepen, de unitaire staat Indonesië zoals wij die nu kennen nog niet bestond. Wat toen nog van kracht was, was de federale structuur van de Verenigde Republiek Indonesië.
Daarom is deze kwestie naar onze mening nog steeds onderdeel van het dekolonisatieproces, dat nog nooit onafhankelijk is onderzocht in het licht van het internationaal recht.
Titastory.id:
Is dat de reden waarom de RMS onafhankelijk historisch onderzoek blijft stimuleren?
De heer J.G. Wattilete:
Inderdaad.
We vragen niet dat mensen de visie van de RMS klakkeloos overnemen.
Wat we vragen is juist heel eenvoudig.
Laat de geschiedenis onafhankelijk worden onderzocht.
Laat de archieven worden opengesteld.
Laat historici werken zonder politieke druk.
De verdragen van 1949, de oprichting van de Staat Oost-Indonesië, de ontbinding van de Verenigde Republiek van Indonesië, tot en met de diverse beslissingen die in die tijd zijn genomen, zouden openlijk opnieuw moeten kunnen worden onderzocht.
Wij zijn van mening dat de historische waarheid niet mag worden bepaald door wie er in een conflict als winnaar uit de bus komt.
Titastory.id:
In uw toespraak had u het ook over het recht op zelfbeschikking. Waarom is dit onderwerp vandaag de dag nog steeds belangrijk?
De heer J.G. Wattilete:
Omdat het recht op zelfbeschikking een basisbeginsel is in het internationaal recht.
Dit recht wordt erkend in het Handvest van de Verenigde Naties en in diverse internationale verdragen inzake mensenrechten.
Naar onze mening verliest dit recht zijn betekenis niet alleen omdat er tijd is verstreken.
Dit recht geldt ook niet alleen wanneer grote landen dat willen.
Het is juist belangrijk wanneer een volk het gevoel heeft nooit de kans te hebben gekregen om vrij over zijn toekomst te beslissen.
Titastory.id:
Ziet de RMS de vreedzame weg nog steeds als de enige optie in de strijd?
De heer J.G. Wattilete:
Ja.
Ik wil benadrukken dat onze strijd een vreedzame strijd is.
Wij geloven in dialoog.
Wij geloven in democratie.
Wij geloven in het internationaal recht.
Ik heb altijd gezegd dat oorlog de bevolking alleen maar nieuw leed zal brengen.
Daarom geven wij de voorkeur aan dialoog, onafhankelijk historisch onderzoek en diverse internationale rechtsmechanismen boven geweld.
Titastory.id:
U noemde in uw toespraak zelfs het Internationaal Gerechtshof in Den Haag. Wat verwacht de RMS nu eigenlijk?
De heer J.G. Wattilete:
Wij hopen dat, als alle partijen overtuigd zijn van hun eigen historische en juridische grondslag, er geen angst hoeft te bestaan voor een onafhankelijke beoordeling.
Het Internationaal Gerechtshof is een van de instellingen die de legitimiteit bezit om diverse juridische kwesties tussen staten te beoordelen.
We vragen niet om een uitspraak die in het voordeel van de RMS is.
We hopen alleen dat de historische en juridische kwesties objectief worden onderzocht.
Titastory.id:
Hoe zou de Indonesische regering volgens u op deze historische kwestie moeten reageren?
De heer J.G. Wattilete:
Ik zeg altijd één ding: wees niet bang voor de waarheid.
Een land dat vertrouwen heeft in zijn geschiedenis en zijn rechtsgrondslag hoeft niet bang te zijn voor open onderzoek.
Een dialoog is veel beter dan elkaar de rug toekeren.
Uiteindelijk willen we allemaal een vreedzame toekomst.
Titastory.id:
In uw toespraak bracht u historische kwesties ook in verband met de huidige sociaal-economische situatie in de Molukken. Waarom?
De heer J.G. Wattilete
Omdat de strijd voor ons niet alleen over het verleden gaat.
Het gaat ook over de toekomst.
De Molukken beschikken over rijkdommen op het gebied van de zee, visserij, energie en delfstoffen, en hebben een strategische ligging in de Indo-Pacific regio.
De realiteit is echter dat nog steeds veel mensen in armoede leven.
Er zijn nog steeds veel jongeren die moeite hebben om onderwijs en fatsoenlijk werk te vinden.
Daarom zeg ik dat de Molukken in feite niet arm zijn aan hulpbronnen.
Het probleem is wie de bevoegdheid heeft om te bepalen hoe die rijkdommen worden benut.
Titastory.id:
Wat is uw boodschap aan de jonge generatie van Maluku, zowel degenen die in Indonesië wonen als degenen in Nederland?
De heer J.G. Wattilete:
Ik hoop dat de jonge generatie haar geschiedenis niet vergeet.
Maar kennis van de geschiedenis betekent niet dat je de andere partij moet haten.
Integendeel, de geschiedenis moet een les zijn, zodat we een betere toekomst kunnen opbouwen.
Ik geloof dat de jonge generatie van Maluku over grote capaciteiten beschikt.
Ze moeten durven dromen, durven leren, de eenheid bewaren en blijven strijden voor de toekomst via vreedzame middelen.
Elke strijd verliest zijn betekenis als deze niet gepaard gaat met respect voor de menselijke waardigheid.
Aan het einde van het interview benadrukte de heer J.G. Wattilete dat, volgens de visie van de RMS-regering in ballingschap, de verontschuldiging van de Nederlandse regering een belangrijke stap is in de erkenning van het leed dat de eerste generatie Molukkers in Nederland heeft ondergaan. Volgens hem kan het proces van historische verzoening echter nog niet als afgerond worden beschouwd zolang de reeks gebeurtenissen rond de dekolonisatie, de uitroeping van de Republiek Zuid-Molukken en de politieke dynamiek in de periode 1949–1950 niet openlijk zijn onderzocht door middel van onafhankelijk en objectief onderzoek.
“Onze strijd is geen strijd om vijandigheid aan te wakkeren, maar een strijd om ervoor te zorgen dat de geschiedenis op een eerlijke manier wordt begrepen en dat de toekomst wordt opgebouwd via vrede, dialoog en respect voor de mensenrechten,” schreef Wattilete in een schriftelijk antwoord dat hij via e-mail naar Titastory.id stuurde.
Bron: https://titastory.id/belanda-meminta-maaf-rms-menuntut-sejarah-dibuka-kembali